مشخصه‌های صوت از نظر موسیقیایی
  • » تئوری موسیقی » مشخصه‌های صوت از نظر موسیقیایی
  • صدا، از نظر یک موسیقی‌دان و تا آنجا که در بحث تئوری موسیقی به بررسی آن پرداخته می‌شود، دارای مشخصه‌های زیرین است: نواک یا فرکانس (زیر و بمی1)، دیرند، شدت، طنین و رنگ (شیوش).

     

    1- نواک یا فرکانس (زیر و بمی)
    روشن است که صداهای موسیقیایی میتوانند در سطح‌های مختلفِ زیر و بمی حاصل شوند، مثلا می‌دانیم که صدای اصلی مردان از صدای زنان یا کودکان کلفت‌تر و بم‌تر است و صدای کودکان نسبت به صدای مردان نازک‌تر و زیرتر است. در ساز سنتور، سیم‌ها به ترتیب از پایین به بالا کوتاه‌تر می‌شوند، و نسبت به‌یکدیگر، از بم‌تربه زیرتر می‌روند. به طور کلی سیم‌های کوتاه‌تر (و سبک‌تر) زیرتر و سیم‌های بلندتر (و سنگین‌تر) بم‌تر صدا می‌دهند. همچنین لولۀ صوتیِ سازی مانند فلوت یانی هرقدر درازتر باشد، صوت حاصل از آن بم‌تر است. در خط موسیقی، نشانه‌ای که نواک به یاری آن نموده می‌شود، حامل نام دارد.

     

    2- دیرند
    دیرند یعنی “زمانی” که هر صدای موسیقیایی ادامه می‌یابد. روشن است که یک آهنگ موسیقی از صداهایی تشکیل شده که غالباً ارزش‌های متفاوت زمانی دارند، یعنی بعضی کوتاه‌تر و بعضی کشیده‌ترند. مثلا اگر آرشه را مدت درازی روی سیم ویولن یا کمانچه بکشیم، صدای حاصل البته کشیده‌تر از صدایی است که با کشیدن آرشه به‌مدتی کمتر پدید می‌آید. در خط موسیقی، دیرندهای متفاوت اصوات را با شکل‌هایی مشخص نشان می‌دهند.

     

    3- شدت
    صداهای موسیقی ممکن است نسبت به یکدیگر ضعیف‌تر یا قوی‌تر باشند. مثلا اگر با مضراب مخصوص شنتور، یک‌بار با ملایمت و بار دیگر به‌قوت روی سیم ساز ضربه بزنیم، صدای دومی شدیدتر از صدای اولی خواهد بود. در خط موسیقی برای نشان دادن مقدار شدت نت‌ها نشانه‌هایی غالباً به صورت حروف به کار می‌روند.

     

    4- طنین و رنگ (شیوش)
    صداها از نظر طنین و رنگ (شخصیت صوتی) نیز می‌توانند با یکدیگر متفاوت باشند. در واقع به علت رنگ صدای هر ساز است که ما صدایی را در سازی از صدای مشابه آن در ساز دیگر باز می‌شناسیم. رنگ صوت در صدای انسان‌ها نیز متفاوت است و به همین علت می‌توان صدای دوستی را –در حالی که او را نمی‌بینیم- از صدای دیگری بازشناخت. در خط موسیقی برای تعیین رنگ نشانه‌ای وجود ندارد.

     

     

    1: کلمه‌های “زیر” و “بم” در زبان فنی موسیقی به ترتیب با واژه‌های “بالا” و “پایین” مصطلح شده‌اند. جالب است که به “زیر” (که به معنی پایین است) در موسیقی “بالا” و به “بم” (=بام، به معنی بالا) “پایین” گفته می‌شود. و نیز بد نیست بدانیم که کلمۀ “زیر” را گاه “زیل” نیز گفته‌اند که به نظر می‌رسد گویشی عوامانه باید.

     

    منبع:

    منصوری، پرویز. “تئوری بنیادی موسیقی”. چاپ شصت و یکم. نشر کارنامه، 1397.

    نوشته های مشابه

    ثبت دیدگاه

      • دیدگاه‌های ارسال شده، پس از تایید توسط تیم مدیریت در سایت منتشر خواهد شد.
      • لطفا آدرس ایمیل خود را به درستی وارد نمایید تا درصورت نیاز از آن برای ارسال پاسخ استفاده شود.
      • دیدگاه‌هایی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط باشند منتشر نخواهند شد.

    برو بالا